Yağmur, Dolu ve Kar Hakkında Bir Derleme

Yağmur

Gerek denizlerin, gerek karaların üzerindeki durgun ve akarsulardan buharlaşan su, havada uzun süre kalmaz. Çok hafif bir soğukluğun etkisiyle dahi yoğunlaşıp bulut hâline geçer, sonra da yağmur damlaları hâlinde tekrar yeryüzüne yağar.

Güneş ısısı, denizlerden bulutlara, bulutlardan yağmura, yağmurdan kaynaklara, nehirlere ve yeniden denize dönüş şeklin, deki suyun devamlı şekil değiştirme olayını canlandırıp hızlandırır. Yağmur, toprak kaybına sebep olması bakımından büyük zararlara yol açarsa da tabiatın en önemli ve en yararlı olaylarından biridir. Yağmur olmasaydı bitkiler de olamazdı. Ne var ki çok ve devamlı yağan yağmurlar bu baskınlarına sebep olarak can ve mal kaybına yol açarlar. Buna karşılık her yıl Hindistan’da halk, yağmur getirecek muson rüzgârlarının esmesini sabırsızlıkla bekler.

Dolu

Bulutlar su damlacıklarından meydana gelmiştir. Bu damlalar çoğu zaman yağmur halinde yeryüzüne düşerler. Bu yağmur damlaları, yani bulutlar düşerken veya yükselirken çok soğuk bir havaya rastlarlarsa donar ve buz tanecikleri hâlini alırlar. Bunlara da dolu deriz.

Dolu daha çok fırtınalı havalarda yağar. Böyle havalarda gökyüzünde boranbuiut «kümülonimbüs» adı verilen kümeler hâlinde siyah bulutlar görülür. Bu bulutlar yağmur yüklüdür. Atmosferin çok soğuk bölgelerine doğru emilen bu bulutların İçindeki yağmur damlacıkları buz hâline gelir ve erimelerine vakit kalmadan düşmeye başlarlar. Bazen dolu tanecikleri soğuğun etkisiyle iyice sıkışmış ve billûrlaşmış olur ki renkleri bembeyazdır. Bunlara «ebebulguru» denir. Dolu taneleri çok iri olduğu zaman tarıma, bitkilere ve açık hava tesislerine büyük zarar verir.

Kar

Atmosferde devamlı su buharı bulunur. Hava soğuk olduğu zaman bu buhar su hâline gelir ve yağmur olarak yeryüzüne yağar. Hava çok soğuduğu zamanlarda ise küçücük buz kristalleri hâlini alır ve kar olarak yağar.

Çok yükseklerde su buharının yoğunlaşması genellikle 0 santigrat derecesinden daha soğuk bir ısının etkisiyle olur. Meydana gelen küçücük su damlaları olarak donar ve küçücük buz kristalleri hâlini alır. Sonra da bunlar aralarında birleşerek dengeli geometrik şekiller hâlinde kar taneciklerini meydana getirirler. Kar taneciklerinin yeryüzüne kar şeklinde yağmaları, İçinden geçtikleri hava tabakalarındaki ısının 0 santigrat derecesinden daha soğuk olmasıyla mümkündür. Aksi hâlde vere yağmur olarak yağarlar. Kar tane, clklerinln beyaz görünmesinin nedeni, tıpkı bir ayna gibi ışığı yansıtmalarındandır.